Zo verhelp je uitstelgedrag

uitstelgedrag verhelpen
Afleiding, uitstelgedrag of ‘zoeken naar motivatie’. Allemaal problemen van de hedendaagse informatie-professional. Als het een beetje tegen zit zorgt dit gedrag ervoor dat je van alles doet, maar niet dat wat je had willen doen. In deze blog ga ik daarom in op oorzaken van uitstelgedrag en geef ik je concrete tips om het te verhelpen.

Deel deze tips met je collega's:

Waar komt uitstelgedrag vandaan?

Er zijn twee biologische OER-instincten [1] die ervoor zorgen dat wij zo gevoelig zijn voor afleiding en ervoor zorgen dat we uitstelgedrag vertonen:

1.      De mens is van nature lui

2.      De mens is van nature continu op zoek naar prikkels

Deze twee samen zorgen er voor dat jij uitstelgedrag vertoont. Soms zelfs zo erg, dat je nu misschien wel je belangrijkste werk uitstelt zodat je deze blog kan lezen om het op te lossen. Vooruit, ik zie het door de vingers 😉

De mens is van nature lui

“Ik ben helemaal niet lui!” hoor ik je denken. Dat mag je vinden. Maar vanuit je biologische oorsprong zijn ook jouw hersenen op zoek naar zoveel mogelijk manieren om energie te besparen. Dat doen ze door terugkerende taken te automatiseren tot gewoontes en vanuit deze gewoontes allemaal onbewuste beslissingen te gaan maken.

Zo ga je bijvoorbeeld zitten zodra er een stoel beschikbaar is of pakken sommigen voor elk wisse wasje de auto. Vaak zonder erover na te denken. Het is een onbewuste handeling.

Maar waarom doen je hersenen dit? Daarvoor moeten we duizenden jaren terug, toen er nog geen supermarkt was. Het was voor de oermens namelijk helemaal niet zeker of hij wel te eten kreeg. Als reactie hierop hebben de hersenen allemaal energiebesparende maatregelen geïntroduceerd zodat je langer zonder eten kon. Ja had natuurlijk ook nog energie nodig om te jagen op voedsel, dus kon je beter even gaan zitten.

De mens is van nature continu op zoek naar prikkels

Wellicht is deze je meer bekend. Zo niet, denk dan maar terug aan die momenten dat je continu de neiging had om je email te checken. Of die momenten dat je om het uur je favoriete nieuwssite ververste om te zien of er weer iets interessants op stond.

De mens is continu op zoek naar prikkels en de hedendaagse afleidingseconomie speelt daar gigantisch goed op in. Notificaties, e-mailtjes, oneindig scrollende tijdlijnen. Ze weten je aandacht vast te houden door je telkens weer iets nieuws te geven.

Maar waar heeft dit fenomeen zijn oorsprong? Ook vanuit de oertijd. We leefden toen namelijk samen met wilde dieren die in staat waren ons compleet in stukken te schuren. Niet zo fijn dus!

Als je wel eens een natuur film hebt gezien dan herken je vast een scené waarin je grote groepen gazelles ziet grazen op de savanne, terwijl tussentijds de leeuwen of tijgers naderden om voedsel te zoeken. Op het moment dat een gazelle jong dan niet oplet en zich afzondert van de groep is ie in het vizier en wordt de jacht geopend. Snoeihard rennen was dan nog zijn enige optie. Vaak tevergeefs.

Als mens zijn wij niet zo staat om zo hard te rennen, dus moesten we goed opletten. Ons niet afzonderen van de groep en ervoor zorgen dat we de door ons gemaakte beschermingsmiddelen zoals een kampvuur of een speer in de greep hielden. De menssoorten die deze vaardigheden niet hadden werden als eerste gepakt en stierven uit.

Die oplettendheid was toen nuttig, want het hielp ons te overleven. Nu dient het ons al lang niet meer zo goed. Het zorgt ervoor dat wij gevoelig zijn voor prikkels, nieuwe informatie en bij het geringste beetje gevaar als in de vecht of vlucht stand schieten. Wees je bewust van dit mechanisme.

Samen leiden ze tot uitstelgedrag

Deze twee programmeringen samen leiden bij jou tot uitstelgedrag. Een grote moeilijke complexe taak wil je simpelweg niet doen omdat je dat veel energie kost. Je gaat hem dus uitstellen. En omdat je wel bezig wil blijven (of moet blijven…) kies je voor makkelijke taken die je snel af krijgt. Dat levert je gelijk een goed gevoel en energie op (dopamine). Deze taken zijn dan eigenlijk ook een vorm van prikkels. Kortstondige prikkels waarbij het goede gevoel dan weer snel weg ebt.

Nu is bezig zijn met kleinere taken die ook af moeten gelukkig nog enigszins nuttig. Je continue laten afleiden door binnenkomende email of zelfs social media is dat totaal niet. Heb je eindelijk je luie zelf overwonnen, komt die drang naar prikkels weer naar voren. Je hersenen verlangen dan met man en macht naar nieuwe prikkels zodra je net begonnen bent aan die complexe taak.

Zoals je leest is de combinatie van deze twee programmeringen een lastig parket.

Gelukkig is er een oplossing

Zoals je nu misschien begrijpt ben je geprogrammeerd om dit gedrag te vertonen. Je komt er dus niet zomaar van af. Maar je kunt er wel mee leren omgaan. Door je namelijk bewust te zijn van je onbewuste gedrag kun je gedrag veranderen. Je oer-brein zal deze programmering wel willen draaien, maar jij ben in staat om dit te herkennen en anders te beslissen.

Ik geef je aantal tips waarmee ik ervoor zorg dat ik me niet te veel laat leiden door deze twee programmeringen:

1. Ik maak vandaag afspraken voor MORGEN.

Ik zorg ervoor dat ik vandaag beslis, wat ik morgen ga doen. Hiermee doe ik in feite twee dingen. 1. Ik trek het beslismoment los van de uitvoering en 2. Ik maak een afspraak met mezelf.

Het beslismoment los trekken van de uitvoering is nuttig omdat ik mijn hersenen dus niet meer de tijd gun om nog met andere zaken te komen. Vaak doen ze dat wel, maar mijn bewuste brein weet nog heel goed dat ik gister heb besloten dat het belangrijk was. Ik vertrouw dan dit besluit en ga verder met de uitvoering. Het oer-brein wordt vakkundig genegeerd.

Een afspraak maken met jezelf is een aparte vaardigheid. Want de afspraak maken kan iedereen, jezelf er aan houden lukt vaak niet. Wanneer een ANDER een afspraak met je maakt om iets af te krijgen, doe je het wel. Want je wil die ander niet teleurstellen. Dit terwijl je jezelf wel heel gemakkelijk teleur kunt stellen. Je verzint makkelijk excuses waarom dit toch niet het moment is om het te gaan doen.

Om afspraken met mezelf na te komen gebruik ik daarom altijd het volgende hulpzinnetje:

“Als ik al geen afspraak met MEZELF kan nakomen, hoe moet een ander mij dan vertrouwen?” [2]

Dit zeg ik tegen mezelf zodra ik merk dat ik excuses ga verzinnen om iets niet te doen. Heel treffend en erg pijnlijk als je er eens goed over nadenkt.

2. Ik maak de eerste stap zo gemakkelijk mogelijk.

Taken gisteren klaargezet. Afspraak met mezelf gemaakt dat ik ze als eerste oppak. Hulpzinnetje in de aanslag. Oeh, die is eerste taak is wel erg ingewikkeld. Eerst eventjes nieuws kijken. Ennnn weg focus.

Zodra je hersenen ook maar de mogelijkheid krijgen om iets lastigs, moeilijk of ingewikkeld te ontwijken ben je weg. Zorg er daarom voor dat iets niet lastig, moeilijk of ingewikkeld is. Maak die eerste stap zo helder, concreet en simpel mogelijk. Zo helder, concreet en simpel dat je er niet omheen kan.

Dus NIET: Blog schrijven.

Maar WEL: Introductie voor de blog over uitstelgedrag schrijven in Word

Misschien lijkt je dit overdreven, maar het helpt echt. Door je taken zo op je to-do lijst te zetten omzeil je jouw oer-brein dat moeilijkheid wil ontwijken. Hiernaast is het ook en simpele truc om jezelf motivatie te geven. Zodra ik namelijk met de introductie klaar ben schrijf ik de rest ook gelijk even af. Ik was namelijk net lekker bezig 😉

3. Verwijder alle externe afleiding.

Vaker genoemd, maar het blijft relevant. Laat je niet afleiden door geluidsnotificaties, meldingen, oplichtende icoontjes of cijfertjes van ongelezen e-mail, berichten of chats. Zet dat allemaal uit en je houdt alleen nog je eigen interne afleiding over. En zoals je na vandaag weet, is die interne afleiding al afleiding genoeg.

Geen uitstelgedrag meer vertonen?

Probeer dan bovenstaande tips eens toe te passen. Bereid vandaag je dag van morgen voor, maak alle taakomschrijvingen helder, concreet en simpel en verwijder afleiding. Kost je 10 minuutjes, levert je uren op.

Ik ben benieuwd welke resultaten je geboekt hebt.

[1] OER- geleend van OERsterk.nu 😊. De plek voor om leider te worden van jouw gezondheid.

[2] Credits naar Tibor Olgers voor deze.

Nog steeds nieuwsgierig?

overzicht rust en impact

Zo zet je een systeem neer waarmee je nooit meer onnodig druk bent

Nooit meer onnodig druk.

Haalbaar voor iedereen als je het mij vraagt.

Dus ook voor jou!

Zo aan het einde van het jaar heb ik al mijn kennis samengevoegd in één groot monsterartikel.

5 concrete, praktische stappen.

Met als uitkomst: 1 werkbaar systeem.

Het is een complete gids richting meer overzicht, rust én impact.

Zodat jij er komend jaar lekker mee aan de slag kunt.

En langzaam stappen kunt zetten richting een relaxtere werkweek.

Ik hoop dat je het leuk vind.

Lees snel verder »

Tof! Ik spreek je snel.

Klik hieronder op de kalender om een geschikt tijdstip te kiezen.

A set of time slots for Kennismaking with Guus Heezen